Çocuğunuz matematikte zorlanıyor. Peki sorun konuyu bilmemesi mi, yoksa bildiğini sınavda ortaya koyamaması mı? Bu ayrım önemlidir, çünkü çözüm yolu buna göre değişir. Konu eksiği olan bir öğrenciye yalnızca “sakin ol” demek işe yaramaz; kaygısı yüksek bir öğrenciye de yalnızca daha fazla test vermek durumu ağırlaştırabilir.
Karşılaştırma tablosu
Aşağıdaki tablo tanı koymak için değil, yönü görmek için hazırlanmıştır.
| Durum | Daha çok kaygıya işaret eder | Daha çok konu eksiğine işaret eder |
|---|---|---|
| Evde ve sınavda | Evde çözüyor, sınavda çözemiyor | Evde de sınavda da çözemiyor |
| Süre | Süresiz rahat, süre başlayınca dağılıyor | Süre verilmese de sonuca ulaşamıyor |
| Hatalar | Bildiği konuda “saçma” hatalar yapıyor | Aynı konu tipinde tekrar eden hatalar yapıyor |
| Sınav sonrası | Çıkınca cevaplar aklına geliyor | Çözümü görünce de zorlanıyor |
| Beden ve duygu | Sınavdan önce karın ağrısı, uykusuzluk, ağlama | Belirgin bir gerginlik yok, daha çok isteksizlik var |
Evde deneyebileceğiniz basit bir kontrol
Üç adımlık bu küçük deneme, yaklaşık bir saat sürer ve size fikir verir:
- Süresiz çözüm: Çocuğunuzun sınıf düzeyinde, aynı konudan 10 soru seçin. Sessiz bir ortamda, süre tutmadan ve yanında durmadan çözmesini isteyin.
- Süreli çözüm: Başka bir gün aynı zorlukta 10 benzer soruyu süre vererek ve kâğıt üzerinde sınav gibi çözdürün.
- Karşılaştırma: İki sonucu yan yana koyun.
- İkisi de düşükse: öncelik büyük olasılıkla konu eksikleridir.
- Süresizde iyi, sürelide belirgin düşükse: süre yönetimi veya kaygı devreye giriyor olabilir.
- Süresizde de iyi, ama okul sınavında düşükse: sınav ortamının kendisi zorluyor olabilir.
Bu bir test değildir, yalnızca bir ipucudur. Tek bir denemeyle karar vermeyin.
Çoğu zaman ikisi birlikte
Gerçek hayatta bu iki durum sık sık iç içe geçer. Konu eksiği düşük not getirir, düşük not kaygıyı büyütür, kaygı ise çalışmaktan kaçınmaya ve yeni eksiklere yol açar (Carey ve ark., 2016). Bu yüzden “Hangisi önce geldi?” sorusuna takılmak yerine, çemberi kırmaya odaklanmak daha yararlıdır: küçük, başarılabilir adımlarla eksikleri kapatırken öğrencinin kendine güvenini de yeniden kurmak.
Bir başka önemli nokta da şudur: kaygı, notu iyi olan öğrencilerde de görülür. 1.757 öğrenciyle yapılan bir çalışmada matematik kaygısı yüksek çocukların yaklaşık dörtte üçü normal ya da yüksek matematik performansı gösteriyordu (Devine ve ark., 2018). Dolayısıyla “Notları iyi, demek ki sorun yok” demek her zaman doğru olmayabilir.
Üçüncü olasılık: öğrenme güçlüğü
Bazı çocuklarda zorlanma ne kaygıyla ne de sıradan bir konu eksiğiyle açıklanabilir. Yıllardır sayı kavramında, basit işlemlerde ve sayıları karşılaştırmada, yaşıtlarına göre belirgin ve kalıcı biçimde güçlük çekiliyorsa, bu durum diskalkuli gibi bir özgül öğrenme güçlüğüyle ilişkili olabilir. Bunu ev kontrolüyle anlayamazsınız. Okulun rehberlik servisiyle görüşmek ve bir uzmandan değerlendirme istemek doğru yoldur.
Hangi destek ne zaman?
- Konu eksiği öndeyse: öğretmen desteği, doğru düzeyde kaynak ve düzenli tekrar gerekir. Planı kurmak ve sürdürmek için eğitim koçluğu yardımcı olur.
- Kaygı yalnızca sınavlarda ve matematikte görülüyorsa: sınav stratejisi ve kademeli süre çalışması işe yarar. Dört haftalık örnek planımızla başlayabilirsiniz.
- Kaygı günlük yaşama yayılıyorsa: okula gitme isteği, uyku, iştah veya arkadaş ilişkileri etkileniyorsa psikolojik danışmanlık almak yerinde olur.
Hangi yolun uygun olduğuna karar vermekte zorlanıyorsanız talep formunu doldurun, ön görüşmede birlikte bakalım.
Daha fazlası için: Matematik kaygısı nedir? · Çocuğum matematikten korkuyor: Veli rehberi
Kaynaklar
- Carey, E. ve ark. (2016). The chicken or the egg? The direction of the relationship between mathematics anxiety and mathematics performance. Frontiers in Psychology, 6, 1987. doi.org/10.3389/fpsyg.2015.01987
- Devine, A. ve ark. (2018). Cognitive and emotional math problems largely dissociate. Journal of Educational Psychology, 110(3), 431–444. doi.org/10.1037/edu0000222
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı veya tedavi yerine geçmez.
